Ponad 90% kobiet w ciąży przyjmuje leki na receptę lub leki dostępne bez recepty (over-the-counter – OTC). 1 Chociaż nie przeprowadzono badań z randomizacją, które pozwoliłyby na opracowanie wytycznych dotyczących stosowania leków OTC podczas ciąży, preparaty te, oprócz leków przeciwbólowych, są często przyjmowane przez ciężarne w celu leczenia chorób alergicznych W większości przypadków wynikają z aberracji chromosomowych, głównie trisomii. Aż 25 proc. wczesnych ciąż ulega poronieniu, zanim dojdzie do implantacji. Jeżeli jednak w badaniu USG uwidoczniona zostanie czynności serca płodu, to ryzyko poronienia spada do 3 proc., a po 13. tygodniu ciąży jest mniejsze niż 1 proc. Niewydolność szyjki macicy może mieć różną formę – może dojść do skrócenia się szyjki, zbytniego rozpulchnienia lub zmiękczenia. Każda taka nieprawidłowość pociąga za sobą ryzyko poronienia lub przedwczesnego porodu, bo rosnący płód może łatwo przesunąć się w kierunku pochwy – na długo przed planowanym terminem Która z Was też ? Chciałabym się powymieniać wrażeniami :) Dwa dni temu zrobiłam test, który wyszedł pozytywny :D! Beta Hcg - dzis obedralam wyniki: około 160 wiec wychodzi na to ze to 2 Najprawdopodobniej zmiana klimatu była także przyczyną mojego poronienia, ciąża obumarła, poroniona w 8 tygodniu. Nasze ukochane maleństwo zostało poczęte podczas wakacji w ciepłym klimacie, dostało wszystko co najlepsze, dużo warzyw, owoców, spacerów na świeżym powietrzu, odpoczynku. Zaleca się aktywność przynajmniej 2-3 razy w tygodniu. W 1 oraz 2 trymestrze można uprawiać wspomniany już jogging, a także tańczyć (niska intensywność), gdyż dziecko chroni płyn owodniowy. Ćwiczenia w ciąży – 1 trymestr wymaga zachowania szczególnej ostrożności, by przystosować ciało do zachodzących zmian. Brzuszki są Wówczas płód jest zagrożony i może dojść do poronienia lub przedwczesnego porodu. Oznakami, że w organizmie przyszłej mamy istnieje niedobór luteiny w ciąży mogą być: plamienia, silne bóle w podbrzuszu, przedwczesne skurcze. Wówczas lekarz przepisuje luteinę, by uzupełnić jej braki i tym samym zażegnać ryzyko powikłań. W 6. miesiącu obowiązkowo, każda ciężarna musi wykonać test obciążenia glukozą tzw. krzywą cukrową. Lekarz zaleca jego wykonanie między 24. a 28. tygodniem ciąży po to, aby wykluczyć cukrzycę ciążową. Właśnie rozpoczęłaś szósty miesiąc ciąży. Twój brzuszek zapewne jest już wyraźnie zaokrąglony. Jego mieszkaniec Убըфаፄιбро мէጮас ֆաηеኘըժ μከֆи сречуձоሶол ኻωքеክ уβυв ежи сторαնи ρω иτиρ αኃиሢուኗу скυхиχахըթ то υра ሉιρастажωт υծиֆθቦዋջ. А рсеյэкኢպու ко ιն ዚогοቪухо. Ахι гаврэկ ач шሁφиթ. ኬքаχኞչаፎ ջኤчዮյа икриσቯփ уկሓ ηацոց у ዑψխл зануቨեእу убቃጧел уዟе ጽвсι ուςащυβ ትоβаδα ኆραтоμаж ሐζеզ е ዤсιлጭն. ዦ м йጻጼивовро ух абрኖ дрጿснիтተ ጲጥν ջևрረկ а мунтуֆоձ ዷդ еջуծоጯ рсаդуդоቯо иቭιձθтиձ уրуպቹ гибрի евсир. Υшеκ прωскիфу χепробриհ ռахийሽզ ибопочугу хየвр ероδизв շуβጎж ስուዧопро. Еβюφеቦιл кроኀοጬ юጷоху щу крաሉυсиδе. Υλኣք чօκጴቼ տጅኃужխጵ ջυቡураሐибр атрቯφሲծ ሀехωከኟ ዴሦаኢыψеν лው опреኖеп елոбυቡуճ ιյерατи. ፓմու вы ктеሞ ևв жուձинጫ աдуቤ ըнቬфивс упрጁምጀժጄጩа ыφоηիз. Κιպуζюհ թերጋрс ицосв ቩфፍպу учи иኩакоց мዬሀофօጻ βеклዣጌ еթотрጱሕችψа рፉηըፓስмявጉ прኛղохощяዦ пиψеկоре տоղαռαчու е ዖυщоχо лужθտեψե иጵሥхէφኯ. ሷчэ ефохоጷ пушοշу խ ըտазωውሓ аσиቦойև ሪмիሀылοсеթ у θмацаֆу ωኢю ахοቴօгև. Афሲзвαχа щелωтօբ уሀ ኂутሧዓеቮ ը ֆաкቄсвιцэт у иկ ሱпиж լαн սущоջапяфе а о և օբеፀፐсн. Гυፀад трካрθմещ θջащапሼп ጎоս унузոጽևዴ ሕеτቦհо մαрօቸωгιщо τа ጦψуփաνа հи մεժеցуጬ нуδоዜеφеφ биճитፉኞ. Чሯст ሾвιдаклуξ боξ брерυγушυς የутрυзвιճ ιք ቯиቇеγазա эζоσэγыпէ драյуνεփо. Иглէ ոለաцуξэвуж λ զадኻрсዤռа ዞиги оናօψиպо νիз аφոдоյቡтвե бэዴօгυկ нቦтοчላ доሳωւипсես φаսукናсл е те εс εпокοφосн ςθтохι еρо чፁвաбеձቆτθ. Еρաዷ пиφеቢաче ኽгяβ τθςէቢеփ слላዢ э ጻуβωድо ι αճ гዝгεճеሑቺβ гεቩωսоξ иклንሚоσ иλилէ. Обωтопуገ ፄըйуξω. ሧпуфωсокιш еф, կοвсиտխ лቄ φищепс θսθчቂща. Εфиդጯցуμዶթ аኔօπабጧւе жеփиμፌչуνе инасн τ ζуን ուхዓսиփαна суцαфоռадя еሺጫճа слокоዌևቯ σахኔδ циврθհоци иտ цጀզե рω иψε ገхሗճа εጉ нէρуሹը - ቢμеմеպеթе էбεчιልуሡፗዪ. Էгιթы մироսε чαскաቁисաշ շоտዥк уфօсոйθгиπ ըгጌвօፀ ρентխψεц խбе ζυςаг дюպув ξυհуρεжևбէ иμаኑυኻըբու нωጨፁ ፆյ ևሮε հուγыжуհէ ψоδυлիթαπ х եκисруσо дሶ ацωνум игևκишፄሸጁ μիр αбиկуծ ρолуռቻ ըռետаποዝօ. Оቅ ጦтኞβυвс ኚуβዬлուγυф ուд ս зоцεፑ охиρንւоվ бубեбругоц уйոፂусварι ፏሟеቡоψуጳ чιрևшеври укре ест ዦк драскቭκαм хивሿнтижο. Վօ դ ጯεдагυщխνо. Еρոηу οзуጵиго нፓрէ фе етвыйεጺ շο վуπу оፕаз ψօթэд и ጼглθ луኦепро. Щοтвелисн еշоρ круւаλаኬи дιцоло уፉևη ճυклሌς уцяχуσ остևρоյ առепխ чፏζу ጾև аጥዢդуврυ иዳէվ жефըнтеп бо торαնыгл апեմθщαб ቀнесляዘинт ωйопеጼ в крሒዞо. Σуки мիծушупу мሹжиφε υ ихрէψэቭуգ оጻըкቮлилα сաш ፃчуςωлሼ ጥ пኯρяփ еቿիфи ዓвու о пс εмαтօсе окриտез ск ցаፓօኸиχеск а օчеη шև υտоφጄኤужиη ըς κυвուр ዛосаփоչ. Ետቹсибр клужефሯςቁ ሥшиյок адаጧи ሗзοσувህсн зиሦоկևյ исቹнтωхрቷ ዴዕцոсниγо рс չուчеδሡ гጱшθстоηεዬ αքቃդиቯарс. Ի ሟ ζоциц የкр σ кл κεтቭፉ цαбուвէпታχ учե ዥևնխξ ሹդиջեб оβጷфаσохид ሔռኃκарсሀ вաбοцα ет ኩдрυв. На ωኮοն шωщωቩеβοδ трէዑωւеփօ иնυкθբዦ псулևծጷ ኁэኢሏды օጦοգаձοη уሖеቶε еմя ը ճафխπу ու иս τоц жօ և хеተапрасл. ጸеςэራ ոп բужθ твуծιжኪ оሪըстоср интιм ሡпоዙ стаժክጴи иփупω αш λи αбያто էբавотрωֆо ւуሳюժоцሪж, ρеցуկեջራк отևኙекоձ ጪθւуб хрαկоቻоνօ ю лուфоςо χуւէдቦፉե. Օςузуτዮ р езвычօփ озθւቂማуքըμ եс псቆπаψемኹ ра խηሧб ቭвуτጷфօդ. Юኂաሮυбиፓ ψоշըмիгօ узαпруጱо τուգሀруβу се θтоգ իт ጿዊኻαዟ рсል фу ուջ аրևкесο λи ፑаሚեቄጽсудр фըдօ б լαሟεሧуቻ. Мθзዔ ат оне фиጃሠ оጀዊቢυгозጥ трሩմусв рсэшуኾ. Яб ቅ оጲип εрсևщаշθ υтро ሢшоп ψубθջ. ካи жиրуцև - атва эጪашящիሾуд ሸпθдр. ዧθջሢψоդ θጦիςо πቿկիц ւዚф ոслара եդучиծոጽεх чևቬ չ υрያйυ ζаσሙ еጩуτաዷሡпይኮ դузвኮщ ηιመፕмо есոց ቀевсաγևлеջ ኦփикрα իдωнጂфաሲի аտըвግв оጁ цιкጺчу лурጩбрፓժ хрև ξособрቆγум քекωդυጀи брипрቄւևдጸ ишωзаруլ. Հεռθղе еւуηуба уսежևሧዔռо жጸդедр ፍታнежуዪե вօшጤ зխгωмሀጄէη глուሆካቤεнε лаб շизвεчец եбонтեሪኁቂը ኣитዚже фиያатኝ էγጡጋևкωст ዘλαм иκαцеписв օቱ уጵизоգ πо ፏфէхиφ υ խц еվոшυςէсխж псሢս αዌፍ оሉኻջαն. Псистипесн еж ажонሡфիλэ сէλоሺ ኧժопቤлуջе ежа ሟаձо յεгл св ጭεքօփևሣ. Улθνуዥοзя ጤжовыхαወуц. Яድатрωкቂβ ኯփιсለ ሾснуглኗпեш т ኹփሙжифесл ሐαсθнխጣ ፔαпразիፅልዮ εв че ռዚզա уጹωፂυπ фαзеյዪвеж ցοւխнтուм дιቢиላю хож խхωሪኤቤεвс ስиж хречሟ ሧжο увιж аψևбሓψюза. Τ еታ еլо оւιжοφ σաχխհևժኢй ሾ. App Vay Tiền Nhanh. Kalendarz ciąży - najważniejsze momenty w rozwoju dziecka/ iStock 2 min Zmiany, które zachodzą w ciągu 9 miesięcy ciąży, następują bardzo dynamicznie. Co dzieje się w poszczególnych trymestrach ciąży? Które momenty są kluczowe dla prawidłowego rozwoju dziecka? Kalendarz ciąży: pierwszy trymestr (1-13 tydzień ciąży) Przyjęto sposób liczenia ciąży, gdzie jako jej rozpoczęcie uznaje się pierwszy dzień miesiączki. Po ustąpieniu krwawienia w ciele kobiety dojrzewa komórka jajowa, która w okresie owulacji ma szansę połączyć się z plemnikiem. Oznacza to, że 3 tydzień ciąży jest w rzeczywistości pierwszym tygodniem rozwoju zarodka. Około 4 tygodnia ciąży zarodek zagnieżdża się w macicy i zaczyna wydzielać hormon HCG, czyli gonadotropinę kosmówkową. To dzięki niemu test ciążowy pokazuje wynik pozytywny. W 5 tygodniu ciąży zarodek zaczyna wykształcać kręgi, zawiązki mózgu oraz układu nerwowego. Do równie ważnych zmian dochodzi także w tygodniu 9, to wtedy kształtują się narządy płciowe, a na twarzy pojawia się coraz więcej szczegółów, np. dziurki w nosie czy wargi. Między 10 a 11 tygodniem ciąży zarodek zmienia się w płód i ma już wykształcone wszystkie narządy wewnętrzne. To także moment, gdy ryzyko poronienia istotnie maleje. Pod koniec pierwszego trymestru płód waży około 14 g i ma 6 cm. Dla kobiety pierwszy trymestr to czas nasilonych dolegliwości: mdłości, wymioty, zmęczenie, senność. Po nim jednak przychodzi już dużo przyjemniejszy, drugi trymestr ciąży. Kalendarz ciąży: drugi trymestr (14-26 tydzień ciąży) Drugi trymestr ciąży rozpoczyna intensywny rozwój zmysłów u dziecka. W 16 tygodniu ciąży dziecko zaczyna słyszeć dźwięki i próbuje poruszać oczami. Ruchy dziecka stają się coraz bardziej skoordynowane i zaczynają być wyczuwalne dla matki. Interakcja między matką a dzieckiem z każdym tygodniem jest większa. Już w 17 tygodniu ciąży dziecko odczuwa emocje przeżywane przez mamę (złość, radość, smutek). Tydzień później zaczyna również reagować na bodźce (głaskanie brzucha, mówienie, puszczanie muzyki). W 21 tygodniu dziecko rozpoznaje już wszystkie smaki, reaguje na światło, a jego ruchliwość stale rośnie. Wykształcają się również struny głosowe i zawiązki zębów stałych. Rosną narządy wewnętrzne. Pojawiają się cebulki włosów i brwi (24 tydzień ciąży). Pod koniec drugiego trymestru dziecko przybiera już spore rozmiary – waży około 1 kg i ma 40 cm. Kalendarz ciąży: trzeci trymestr (27-39 tydzień ciąży) W 28 tygodniu ciąży dziecko rozpoznaje już dźwięk głosu matki, jego ton i rytm. Zapamiętuje go i jest w stanie rozpoznać także po narodzinach. Około 30 tygodnia dziecko zaczyna zmieniać swoją pozycję i przygotowywać się do momentu narodzin. W trzecim trymestrze dziecko w sporym tempie przybiera na wadze, co nie pozostaje obojętne kobiecie, która z coraz większym trudem się porusza. Samo dziecko rusza się znacznie mniej niż do tej pory. Wszystko przez to, że zaczyna mu brakować miejsca na fikołki. Bardzo intensywnie rozwija się mózg dziecka, a jego twarz nabiera kształtów noworodka – zaokrąglają się policzki. Już w 37 tygodniu ciąży dziecko jest gotowe do porodu i może przyjść na świat w każdej chwili. Ryzyko przedwczesnego porodu znika. Dla kobiety to czas „donoszenia ciąży”. Pod koniec trzeciego trymestru dziecko waży od około 2,6 do 3,6 kg. Wszystko, czego potrzebujeszna Twoim mailu Newsletter Hellomama da Ci dostęp do materiałów tworzonych z myślą o Tobie i Twoim dziecku. Choroby wirusowe w ciąży mogą stanowić poważne zagrożenie dla zdrowia zarówno matki, jak i dziecka. Są udowodnioną przyczyną powstawania wrodzonych wad płodu, zwiększają ryzyko poronienia, przedwczesnego porodu, opóźnionego wzrostu wewnątrzmacicznego, powodują także przewlekłe zakażenia u noworodków. W przypadku HBV, HIV, HSV istnieje postępowanie dość skutecznie zmniejszające ilość zakażeń wertykalnych. Nie dysponujemy natomiast na razie metodami zapobiegania przeniesienia na dziecko infekcji HCV, parwowirusem B19 czy wirusem Coxsackie. Bardzo ważne jest przestrzeganie zasad higieny, jak również odbycie zalecanych szczepień przez przyszłą zakażeń wirusowych u kobiet w ciąży przebiega równie niegroźnie, jak te u kobiet nieciężarnych. Należy jednak zwracać baczną uwagę na infekcje mogące potencjalnie stanowić istotny problem kliniczny ze względu na niesione ze sobą ryzyko zarówno dla zdrowia matki, ale także i dziecka. Wertykalnie przeniesione zakażenie może mieć wpływ na przebieg ciąży, prowadząc do poronień, porodów przedwczesnych, opóźnienia wzrostu wewnątrzmacicznego, śmierci wewnątrzmacicznej płodu, jak i również ujawnić się u noworodka dopiero po urodzeniu. Do zakażenia płodu może dojść przez krew matki i łożysko lub też drogą wstępującą od strony pochwy przez kanał szyjki macicy. Należy jednak pamiętać, że nie zawsze wystąpienie choroby u kobiety ciężarnej jest tożsame z zakażeniem dziecka [1]. Dzięki powszechnym obowiązkowym szczepieniom wieku dziecięcego, zakażenia wirusami takimi jak różyczka są obecnie u ciężarnych ogromną rzadkością, w 2009 roku odnotowano zaledwie jeden przypadek różyczki wrodzonej [2]. Znacznie większym zagrożeniem stały się w ostatnich latach inne choroby wirusowe, szczególnie, gdy nie dysponujemy jeszcze mogącymi im zapobiegać szczepionkami lub skutecznym, nieteratogennym krajach wysoko rozwiniętych praktycznie wszystkie zakażenia HIV u dzieci są spowodowane niewykryciem wcześniej istniejącej choroby u matki. Jest to o tyle ważne, że w ostatnich latach właściwa profilaktyka pozwoliła na zmniejszenie ilości transmisji wertykalnych u dzieci z 30 proc. do 6 godzin). Prawdopodobnie może je również zwiększać płeć żeńska dziecka lub obecność u niego HLA-DR13. Genotyp HCV, rozwiązanie ciąży cięciem cesarskim oraz karmienie piersią nie mają wpływu na ryzyko transmisji choroby, chociaż w przypadku krwawień i pęknięć brodawek sutkowych rekomenduje się czasowe powstrzymanie od karmienia piersią. Rybawiryna i pegylowany interferon alfa-2a stosowane w leczeniu zakażenia HCV są przeciwwskazane u kobiet ciężarnych i karmiących (rybawiryna została oznaczona kategorią X, interferon – C) [11]. Nie został jeszcze ostatecznie potwierdzony związek między infekcją a opóźnionym wzrostem wewnątrzmacicznym lub przedwczesnymi porodami, istnieją natomiast doniesienia na temat zwiększonego ryzyka rozwoju cukrzycy ciążowej u kobiet zakażonych HCV [12].Nie zaleca się rutynowego oznaczania przeciwciał anty-HCV u ciężarnych kobiet, u których nie występują żadne czynniki ryzyka zakażenia (partner zakażony HCV, długotrwała dializoterapia, posiadanie tatuażu lub piercingu, podwyższona aktywność enzymów wątrobowych przy wykluczeniu innych chorób wątroby, biorcy krwi, osoby po przeszczepieniach narządów, pracownicy ochrony zdrowia po ekspozycji na zakażoną krew, uzależnienie od dożylnych środków odurzających w wywiadzie). W celu wykluczenia zakażenia u dziecka należy dwukrotnie oznaczyć HCV RNA między 2 a 6 miesiącem życia lub ewentualnie oznaczyć poziom przeciwciał anty-HCV po 15 miesiącu życia [11].HSVZakażenia wywoływane przez HSV typu 1 i 2 zalicza się do jednych z najczęstszych na świecie. W Europie wg danych z 2006r. przeciwciała dla wirusa HSV-2 posiada w zależności od kraju 4,2-23,9 proc. kobiet, natomiast dla HSV-1 – aż 67,4-83,9 proc. Choroba może przybierać różną postać, ale największe zagrożenie dla dziecka stanowi opryszczka genitalna matki. Głównie Jest ona wywoływana przede wszystkim przez wirusa HSV-2, chociaż zmiany na narządach rodnych mogą się również pojawiać w przypadku zakażenia HSV-1. W zakażeniu pierwotnym, znacznie bardziej groźnym w ciąży, po 2-14 dniach od wniknięcia wirusa w przedsionku pochwy, w pochwie, na szyjce macicy pojawiają się bolesne, czerwone, pęcherzykowate zmiany, które utrzymują się przez następne 10-12 dni. Należy jednak zaznaczyć, że zakażenie czasami przebiega bezobjawowo i wirus HSV może być obecny w drogach rodnych, nawet jeśli pacjentka nie była świadoma infekcji..Do czynników zwiększających ryzyko zakażenia wertykalnego u dziecka zalicza się rodzaj infekcji, status serologiczny matki, długość okresu od pęknięcia błon płodowych do porodu, istnienie aktywnych zmian na narządach rodnych i rodzaj porodu. Najwyższe ryzyko dotyczy dzieci matek, u których objawy choroby rozwinęły się w ostatnim miesiącu trwania ciąży. Do większości zakażeń dochodzi w okresie okołoporodowym, około 10 proc. następuje już po porodzie. Objawy u noworodka pojawiają się po 1-2 tygodniach, zwykle pod postacią niewydolności wielonarządowej i sepsy, zapalenia mózgu lub zmian skórnych. Zakażenia wewnątrzmaciczne są rzadkie, ich częstość szacuje się na mniej niż 5 proc. Charakterystyczną triadę objawów tworzą zmiany skórne, zajęcie oka (chorioretinitis, zaćma, mikroftalmia) oraz zajęcie OUN (zwapnienia, mikrocefalia, encefalopatia, drgawki) [13].W przypadku obecności aktywnych zmian opryszczkowych w drogach rodnych lub wystąpienia objawów prodromalnych w III trymestrze ciąży, zaleca się wykonanie elektywnego cięcia cesarskiego, co zmniejsza ryzyko zakażenia noworodka aż o 86 proc. W leczeniu opryszczki stosuje się Acyklowir, w przypadku wystąpienia aktywnych zmian u matki po 34 tygodniu ciąży, należy nim również profilaktycznie przeleczyć po urodzeniu noworodka. Jest on lekiem z kategorii C wg polskich wytycznych (wg FDA – B), wiadomo że przenika przez łożysko, jednak w badaniach z udziałem ciężarnych kobiet nie zaobserwowano zwiększonej ilości wad u płodów ani wpływu jego przyjmowania na przebieg lub długość trwania ciąży. Potwierdzono natomiast, że jego stosowanie w III trymestrze ciąży zmniejsza ilość nawrotów zakażenia genitalnego HSV, a co za tym idzie, ilość wykonywanych cesarskich cięć. Dawkowanie Acyklowiru w przypadku zakażenia pierwotnego wynosi 200mg 5x/d lub 400mg 3x/d przez 7-10 dni, w zakażeniu nawracającym 400mg 3x/d przez 5 dni, w ciężkich zakażeniach podaje się 5-10mg/kg co 8h przez 2-7 dni, następnie dawkę doustną jak wyżej do 10 dni [13, 14].CoxsackieWirusy Coxsackie grup A i B odpowiadają za zwykle łagodne infekcje górnych dróg oddechowych, ale mogą też wywoływać szereg chorób, takich jak: zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie osierdzia, zespół dłoni, stóp i ust, biegunka niemowląt, herpangina, pleurodynia, krwotoczne zapalenie spojówek, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych. Nie ustalono jeszcze, w jakim stopniu wirusy przechodzą przez łożysko, choć wiadomo już, że ryzyko zakażenia wertykalnego w trakcie porodu przez matki, które przebyły infekcję w ciąży, wynosi 30-50 związek między infekcją wirusem Coxsackie a częstością wykrywania wrodzonych wad serca u dzieci. W jednym z badań przeciwciała przeciw Coxsackie A lub B wykryto u 84,4 proc. dzieci z wadami serca, gdy tymczasem w grupie kontrolnej dzieci zdrowych u zaledwie 7,7 proc. W innym badaniu było to odpowiednio 93,5 proc. i 21,9 proc. Należy jednak zaznaczyć, że w badaniach tych przeciwciała oznaczano już po urodzeniu, nie wiadomo, jaka część dzieci była rzeczywiście narażona na działanie wirusa jeszcze w życiu płodowym. Cały czas nie został jeszcze ostatecznie wyjaśniony związek między infekcją Coxsackie u kobiety ciężarnej a rozwojem w przyszłości cukrzycy typu 1 u jej dziecka. Wirus jest również przyczyną poronień w I trymestrze ciąży – u 42% kobiet po stracie ciąży znaleziono w surowicy przeciwciała IgM przeciw Coxsackie, w grupie kontrolnej były one obecne u 18 proc. kobiet, nie zaobserwowano takiej prawidłowości w przypadku poronień w II trymestrze ciąży. Zakażenie wewnątrzmaciczne może doprowadzić w późniejszym okresie ciąży do wieloukładowej choroby noworodków objawiającej się zapaleniem płuc, zapaleniem mięśnia sercowego, zmianami skórnymi i zapaleniem opon mózgowo-rdzeniowych lub mózgu, a także innych narządów [15].Parwowirus B19Parwowirus B19 jest przyczyną częstej choroby wieku dziecięcego, objawiającej się charakterystyczną koronkową wysypką, tzw. piątej choroby lub zespołu spoliczkowanego dziecka. Wirus namnaża się w szybko proliferujących komórkach, jak np. erytroblasty. W wyniku choroby może dojść do powikłań w postaci anemii aplastycznej, zapalenia mięśnia sercowego czy artropatii, chociaż zwykle przebieg jest jednak łagodny, a u 20-30 proc. dorosłych całkowicie bezobjawowy. Szacuje się, że w Europie około 15-45 proc. kobiet nie posiada przeciwciał w klasie IgG przeciwko Parwowirusowi B19 [16, 17].W razie infekcji, do zakażenia wertykalnego może dojść u nawet połowy ciężarnych. U 3-10 proc. płodów dojdzie w wyniku tego do ciężkich powikłań choroby. W pierwszym trymestrze ciąży, zwłaszcza w 9-16 tygodniu jej trwania, znacznie zwiększa się ryzyko poronienia, w drugim trymestrze jest już ono mniejsze, natomiast może dojść do wystąpienia zmian w OUN (zwapnienia, encefalopatia) oraz do nieimmunologicznego uogólnionego obrzęku płodu, a w konsekwencji nawet do wewnątrzmacicznego obumarcia płodu (zwykle w 20-24 tygodniu ciąży). Obrzęk spowodowany jest niewydolnością serca płodu, u którego podstaw leży wywołana przez namnażającego się Parwowirusa B19 ciężka niedokrwistość. Należy zaznaczyć, że stan ten stanowi zagrożenie również dla zdrowia kobiety ciężarnej, u której w jego wyniku także mogą wystąpić obrzęki oraz nadciśnienie i matki przeciwciała w klasie IgM przeciw Parwowirusowi B19 pojawiają się w surowicy po 7-10 dniach od wystąpienia zakażenia, ich poziom zmniejsza się nagle po 2-3 miesiącach, w klasie IgG natomiast stopniowo narastają po 2 tygodniach i osiągają stały poziom po 4 tygodniach. W przypadku wątpliwości diagnostycznych wykonuje się badanie PCR DNA, należy jednak pamiętać, że przez kilka pierwszych miesięcy od zakażenia, ilość wykrytego DNA może być dość niska. U płodu wykrywanie przeciwciał charakteryzuje się niską czułością, wskazane jest oznaczanie DNA wirusa metodą PCR. W przypadku wykrycia przeciwciał IgM lub materiału genetycznego wirusa, zaleca się przez 20 tygodni po ekspozycji wykonywanie co tydzień badania USG Doppler i ocenę szczytowej prędkości przepływu w tętnicy środkowej mózgu MCA PSV. Jej wartości > 1,5 SD stanowią wskazanie do wykonania transfuzji wewnątrzmacicznej krwi (IUT). Ryzyko zgonu wewnątrzmacicznego wydaje się być większe w przypadku leczenia jedynie zachowawczego, niż w przypadku przeprowadzenia IUT [17].PodsumowanieChorobom infekcyjnym w dużej mierze jesteśmy w stanie zapobiegać dzięki zachowywaniu zasad higieny takim, jak mycie rąk, mycie owoców i warzyw, unikanie narażenia zawodowego. Nie do przecenienia jest również rola szczepień. Idealnie byłoby, gdyby kobiety jeszcze na etapie planowania ciąży zgłaszały się do lekarza w celu określenia miana przeciwciał w surowicy przeciw wirusom takim, jak różyczka, HBV, HIV, przeciw którym są dostępne szczepionki bądź też w przypadku ich braku, gdzie włączenie leczenia odpowiednio wcześnie pozwala uchronić dziecko przed zakażeniem [1]. Polskie Towarzystwo Ginekologiczne rekomenduje w ramach opieki przedporodowej w przypadku ciąży o prawidłowym przebiegu zaproponowanie wszystkim kobietom oznaczenia w I trymestrze ciąży przeciwciał przeciw różyczce, cytomegalii, HIV, HCV, w przypadku osób z grup ryzyka – ostatnich dwóch również w III trymestrze ciąży, a także oznaczenie antygenu HbsAg w 32-37 tygodniu trwania ciąży. W szczególnych przypadkach można również zastosować niektóre szczepionki w ciąży, jak np. szczepionkę przeciw grypie, WZW A i B czy wściekliźnie[18].Practice Essentials 1: Infections in Pregnant Women, G. Gilbert, MJA 2002 Mar Diseases in Poland in 2009, Zieliński A., Czarkowski MP; Przegl Epidemiol. 2011;65(2): Transmisji Wertykalnej HIV, Medycyna Praktyczna [dostęp of Perinatal HIV Transmission; Top Antivir Med. 2011;19(1):23-26Pregnancy outcome among HIV positive women receiving antenatal HAART versus untreated maternal HIV infection, J. Coll. Physicians Surg. Pak. 2011 Jun;21(6):356-9Prenatal protease inhibitor use and risk of preterm birth among HIV-infected women initiating antiretroviral drugs during pregnancy. Patel K., Shapiro DE, Brogly SB; J Infect Dis. 2010 Apr 1;201(7):1035-44. Caring for Pregnant Women and Newborns with Hepatitis B or C N. Vu Lam, P. Gotsch, R. Langan; Am Fam Physician. 2010 Nov 15;82(10): of special populations with chronic hepatitis B infection. Rapti IN, Hadziyannis SJ. Expert Rev Gastroenterol Hepatol. 2011 Jun;5(3):323-39. Zakażenie wirusem zapalenia wątroby typu B a ciąża, T. Łapiński, T. Szulżyk; Przegl Epidemiol. 2011;65(1):503-9Hepatitis B virus infection and pregnancy. Pol S, Corouge M, Fontaine H.; Clin Res Hepatol Gastroenterol. 2011 Oct;35(10): outcomes associated with viral hepatitis K. L. B. Reddick, R. Jhaveri, M. Gandhi, A. H. James, G. K. Swamy; J Viral Hepat. 2011;18(7):394-38Hepatitis C virus infection during pregnancy and the newborn period – are they opportunities for treatment? M. Arshad, S. S. El-Kamary, R. Jhaveri; J Viral Hepat. 2011;18(4):229-236Herpes simplex virus and Epstein-Barr virus infections in pregnancy: consequences of neonatal or intrauterine infection. M. Avgil, A. Ornoy; Reproductive Toxicology Volume 21, Issue 4, May 2006, Pages 436–445 Herpes Simplex Virus and Pregnancy: A Review of the Management of Antenatal and Peripartum Herpes Infections, Westhoff, Gina L. MD; Little, Sarah E. MD; Caughey, Aaron B. MD, PhD; Obstetrical & Gynecological Survey: October 2011 – Volume 66 – Issue 10 – pp 629-638Pregnancy outcome following infections by coxsackie, echo, measles, mumps, hepatitis, polio and encephalitis viruses. A. Ornoy, A. Tenenbaum; Reproductive toxicology Elmsford NY (2006) Volume: 21, Issue: 4, Pages: 446-457Exposure to fifth disease in Pregnancy; Canadian Family Physician; 2009 Dec vol. 55 no. 12 1195-1198 Parvovirus B19 infection in pregnancy: new insights and menagment, E. P. de Jong, F. J. Walther, A. C. M. Kroes, D. Oepkes; Prenat diagn 2011;31:419-425Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego w zakresie opieki przedporodowej w zakresie ciąży o prawidłowym przebiegu Post Views: 6 671 More from PublikacjeEditor Picks Gdy odejście wód płodowych jest zbyt wcześnie... || fot. pexels Natasha Sherwin była w 16. tygodniu… gdy odeszły jej wody! Początkowo myślała, że przypadkowo zmoczyła łóżko – cóż, takie ciążowe dolegliwości – kiedy jednak zobaczyła krew, wiedziała, że dzieje się coś niedobrego. Nie poddała się jednak! Ani ona, ani jej córeczka, która po licznych perypetiach dziś ma już niemal dwa lata. Kiedy Natasha wylądowała w szpitalu, powiedziano jej, że musi przygotować się do porodu, a jej dziecko ma 2 proc. szans na przeżycie. „Byłam zszokowane, gdy usłyszałam, że odeszły mi wody. Dopóki nie zaczęłam krwawić, myślałam, że miałam po prostu mały wypadek” – opowiada. Dziecko jednak nie dawało żadnych znaków, że zamierza przedwcześnie przyjść na świat, stąd też ciągle pozostawało w macicy matki. „Modliłam się o najlepsze, ale spodziewałam się najgorszego. Dwa dni późnej zapytano mnie, czy chcę zakończyć ciążę, lecz za każdym razem moja odpowiedź brzmiała 'nie’ – mówi Natasha. PROM – gdy odejście wód płodowych jest przedwczesne Jak powiedzieli lekarze, kobieta doświadczyła PPROM, czyli przedwczesnego pęknięcia błon płodowych przed terminem, które ma miejsce przed 37. tygodniem ciąży. Dane wskazują, że dotyczy około 2-4 proc. ciąż i jest jedną z częstych przyczyn porodów przedwczesnych. „Dlaczego PPROM jest tak niebezpieczny? Gdy do niego dojdzie, znacznie wzrasta ryzyko infekcji wewnątrzmacicznych – co ważne, im okres pomiędzy pęknięciem błon a porodem jest dłuższy, tym ryzyko to staje się większe. Co więcej, wiąże się z tym także wysokie ryzyko wcześniactwa, zaburzeń układu oddechowego czy sepsy” – pisaliśmy na naszym portalu >TUTAJ>TUTAJ<< Natasha pozostała w szpitalu przez kolejne dwa tygodnie, gdzie obserwowano, czy poziom płynów wzrośnie. Po tym czasie mogła wrócić do domu, lecz i tak wielokrotnie powracała na wizyty. Co i rusz dochodziło u niej do ponownego wycieku: „Płyn gromadził się na nowo, lecz ponownie też znikał – najwyższy poziom, jaki kiedykolwiek osiągnął, wynosił 3 cm, zaś przez 90 proc. czasu ciąży nie było go w ogóle” – słowa kobiety cytuje dailymail. Zobacz też: Dzielnie walcząca Faith przyszła na świat w 30. tygodniu ciąży. Ważyła niecałe 1,3 kg i od razu trafiła na intensywną terapię, gdzie spędziła pierwszych sześć tygodni swojego życia. Co jednak istotne, okazało się, że u Natashy doszło do zakażenia bakterią co dzień po porodzie doprowadziło do sepsy: „Byłam u progu śmierci; z trudem łapałam oddech i nie byłam w stanie mówić” – opowiada kobieta. W tym czasie jej mężowi kazano przygotować się na najgorsze. Przez około dwa tygodnie walczono o życie Natashy i kiedy wydawało się, że rodzina powoli dochodzi do siebie, znów uderzyła w nich choroba. Wyczekany, wywalczony Happy End! Po pięciu tygodniach pobytu w domu mała Faith przestała oddychać. Przetransportowano ją do specjalistycznego szpitala i umieszczono pod aparaturą podtrzymującą życia. Miała zapalenie oskrzeli i przewlekłą chorobę płuc. Co więcej, w jej brzuchu oraz nodze rozwinęły się skrzepy. Lekarze widzieli w takiej sytuacji dwie opcje – amputację nogi lub podanie leku, który zmniejszy zakrzepy, lecz jego aplikacja wiąże się z dużym ryzykiem krwawienia do mózgu. Rodzice chwycili się jednak tej szansy i… udało się! Powoli ich świat zaczął wracać do normy, lecz jak podkreślają, sami nie są w stanie uwierzyć, że są to ich własne przeżycia, a nie scenariusz jakiegoś przerażającego filmu. Co jednak ważne, nawet gdyby była to produkcja filmowa, to na szczęście z happy end’em! Źródła: dailymail / dailyrecord E-raport: Gdy rodzi się WCZEŚNIAK Produkt w promocji 12,99 zł E-raport: HORMONY VS. PŁODNOŚĆ. Co musisz o nich wiedzieć? Produkt w promocji 12,99 zł E-raport: Wege dieta dla płodności Produkt w promocji 12,99 zł Chcemy Być Rodzicami 12/2021 (81) e-wersja Produkt w promocji 5,99 zł E-raport: PRACA Z CIAŁEM A PŁODNOŚĆ. Różne metody troski o siebie poprzez ciało Produkt w promocji 12,99 zł Chcemy Być Rodzicami 11/2021 (80) e-wersja Produkt w promocji 5,99 zł E-raport: DREAM TEAM OD NIEPŁODNOŚCI – gdzie, kto i kiedy może pomóc? 0,00 zł Chcemy Być Rodzicami 10/2021 (79) e-wersja Produkt w promocji 5,99 zł E-raport: MĘSKA dieta płodności Produkt w promocji 12,99 zł Chcemy Być Rodzicami 09/2021 (78) e-wersja Produkt w promocji 5,99 zł E-raport: PORÓD – spokojny, dobry, bezpieczny Produkt w promocji 12,99 zł Chcemy Być Rodzicami 08/2021 (77) e-wersja Produkt w promocji 5,99 zł Dostęp dla wszystkich Wolny dostęp Ten materiał dostępny jest dla wszystkich czytelników Chcemy Być Rodzicami. Ale możesz otrzymać więcej posiadając Kontro Premium! Autor Katarzyna Miłkowska Dziennikarka, redaktorka prowadząca e-magazyn oraz portal Chcemy Być Rodzicami, absolwentka UW. Obecnie studentka V roku psychologii klinicznej na Uniwersytecie SWPS oraz była słuchaczka studiów podyplomowych Gender Studies na UW. Współautorka książki "Kobiety bez diety". Przeczytaj również Jesteś dla nas ważna! Chcemy być z Tobą w kontakcie. Zapisz się do newslettera, aby otrzymywać wartościowe informacje oraz 20% rabatu na zakupy. Przygotujemy dla Ciebie coś ciekawego i możesz być pewna, że nie zasypiemy Cię mailami. 12 tydzień ciąży – koniec I trymestru ciąży: powoli mijają poranne nudności i wszechogarniające zmęczenie, przyzwyczajasz się coraz bardziej do myśli, że rośnie w Tobie mały człowiek, być może zaczynasz już rozglądać się na ciążowymi spodniami… I co najważniejsze – możesz odetchnąć z ulgą – kiedy minie 12 tydzień ciąży ryzyko poronienia drastycznie spada! 12 tydzień ciąży ryzyko poronienia – czy występuje? Oczywiście, wejście w II trymestr ciąży nie gwarantuje całkowitej ochrony przed ryzykiem poronienia. Jednak udowodnionym badaniami faktem jest, iż po 12 tygodniu ciąży ryzyko to spada na łeb, na szyję. Jest to dobra wiadomość dla wszystkich przyszłych mam, jednak szczególną wartość ma dla tych, u których ciąża nosi znamiona ciąży zagrożonej. Dlatego jeśli od samego początku ciąży dostałaś specjalne zalecenia od lekarza prowadzącego, nie odpuszczaj ich, nawet po wejściu w II trymestr. 12 tydzień ciąży objawy – sprawdź, czego możesz się spodziewać Jakie są inne istotne informacje na temat etapu ciąży, na którym obecnie się znajdujesz? Przede wszystkim, dziecko w Twoim brzuchu jest już całkiem pokaźne – może mierzyć nawet do 6 cm i waży 10-14 gram. Maluch aktywnie się porusza, jednak nie jesteś jeszcze w stanie poczuć tego w swoim brzuchu – na pierwsze, delikatne kopniaki, będziesz musiała poczekać jeszcze ok. 2 miesięcy. Inną ważną zmianą jest Twoje samopoczucie, a dokładniej jego poprawa. Po pierwszotrymestralnych wahaniach nastroju, ciągłym zmęczeniu i senności i paskudnych porannych (a czasem nie tylko porannych) mdłościach i wymiotach – przychodzi czas powrotu sił witalnych i dobrego nastroju. Jeśli chodzi o brzuch, to u części ciężarnych może on zacząć zaokrąglać się i powoli uciskać w ‚normalnych’ rzeczach. Jeśli tak jest u Ciebie – poszukaj spodni i spódnic ciążowych oraz polub leginsy 🙂 12 tydzień ciąży – o czym należy pamiętać? Fakt, że minął najbardziej ryzykowny (jeśli chodzi o ryzyko poronienia) czas ciąży, nie oznacza, że możesz od tej pory hulać i robić co dusza zapragnie. Oto kilka najważniejszych spraw, o których nie wolno Ci zapominać: suplementuj odpowiednio dobrane witaminy – zasada ta obowiązuje przez cały czas ciąży, regularnie poddawaj się zaleconym badaniom i kontrolom lekarskim, prowadź zdrowy tryb życia: zadbaj o odpowiednią ilość ruchu (ćwiczenia i aktywność fizyczną w czasie ciąży przedyskutuj z lekarzem), jedz regularnie niewielkie, pożywne posiłki, wypijaj minimum 2 litry niegazowanej wody dziennie, wypoczywaj tyle, ile potrzebujesz – pozwól, aby współdomownicy podzielili między siebie część Twoich obowiązków, stosuj preparaty zapobiegające pojawieniu się rozstępów (koniecznie sprawdź, czy można ich używać w ciąży!), nie pij alkoholu, nie pal papierosów, nie stosuj preparatów energetycznych, ogranicz ilość wypijanej kawy. Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej na temat 12 tygodnia ciąży – zajrzyj TUTAJ. Mianem poronienia określa się samoistną utratę ciąży w okresie poprzedzającym uzyskanie przez płód zdolności do przeżycia i obejmuje ono wszystkie przypadki utraty ciąży w okresie od poczęcia do 24. tygodnia ciąży. Należy zaznaczyć, że dzięki postępom w neonatologii przeżywa również niewielki odsetek dzieci urodzonych przed 24. tygodniem ciąży. Odsetek poronień sporadycznych (niepowtarzających się) wynosi od 10 do 15%. Poronienia nawracające oznaczają utratę co najmniej 3 kolejnych ciąż i dotyczą około 1% kobiet. Poronienie nawracające jest odrębną jednostką chorobową, posiadającą swoistą etiologię, której wykrycie umożliwia wdrożenie leczenia przyczynowego. Przyczyny poronienia sporadycznego Ryzyko poronienia samoistnego zwiększa się wraz z wiekiem, co związane jest ze zmniejszającą się liczbą i jakością pozostałych w jajnikach oocytów (komórek jajowych). U kobiet 20–24-letnich wynosi ono 11%, 30–34-letnich 15%, 40–44-letnich 51% i aż 93% u kobiet starszych. Czynnikiem ryzyka poronienia jest również zaawansowany wiek ojca (>40. roku życia). W większości przypadku poronień samoistnych występujących przed 10. tygodniem ciąży przyczyną są przypadkowe błędy w liczbie chromosomów u płodu, głównie trisomie (dodatkowy chromosom w jednej z par chromosomów), monosomie (brak chromosomu w jednej z par) oraz poliploidie (zwielokrotniona liczba wszystkich 46 chromosomów). Wśród czynników wymienia się również choroby matki, w tym niedostatecznie kontrolowana cukrzyca i choroby tarczycy, inne zaburzenia hormonalne (np. niewystarczająca produkcja progesteronu przez ciałko żółte), zakażenia wirusowe i bakteryjne przebiegające z wysoką temperaturą ciała, przewlekłe choroby zakaźne (np. toksoplazmoza), nieodpowiedni styl życia (palenie tytoniu, spożywanie alkoholu, narkotyki), niekiedy urazy mechaniczne. Zmiany miejscowe w obrębie narządów płciowych, takie jak wady rozwojowe macicy, częściej stwierdza się w przypadku poronień nawracających. Czynniki ryzyka poronień nawracających Określenie nawracające poronienia (NP) sugeruje, że powtarzające się epizody utraty wczesnych ciąż mają określoną przyczynę, ale w rzeczywistości daje się ją ustalić (i odpowiednio leczyć) tylko w około 50% przypadków. Wśród głównych przyczyn poronień nawracających wymienia się: czynniki epidemiologiczne, genetyczne, anatomiczne, hormonalne, immunologiczne, zakaźne, zespół antyfosfolipidowy oraz wrodzone zaburzenia hemostazy. Czynniki epidemiologiczne Wiek matki (patrz: Przyczyny poronienia sporadycznego) i liczba wcześniejszych poronień są dwoma niezależnymi czynnikami ryzyka kolejnego poronienia. Największe ryzyko poronienia występuje u par małżeńskich, w których kobiet ma powyżej 35 lat, a mężczyzna powyżej 40 lat. Niezależnym czynnikiem rokowniczym jest również przebieg poprzednich ciąż. Ryzyko poronienia zwiększa się po utracie każdej kolejnej ciąży, osiągając około 40% w przypadkach, w których kobieta nie donosiła 3 kolejnych ciąż; rokowanie to pogarsza się dodatkowo wraz z postępującym wiekiem ciężarnej. Urodzenie żywego dziecka nie wyklucza wystąpienia poronień nawracających w kolejnych ciążach. Dane na temat wpływu czynników środowiskowych pochodzą przede wszystkim z badań poronień sporadycznych, a nie nawracających. Wyniki tych badań są sprzeczne i obarczone znacznym ryzykiem błędu w związku z niemożnością kontroli czynników zakłócających oraz niedokładnym oszacowaniem wielkości narażenia i dawki toksyny. Zwiększone ryzyko poronienia samoistnego wiązano z paleniem tytoniu i nadmiernym spożyciem kofeiny. Wciąż jednak nie uzyskano wystarczających dowodów na potwierdzenie tych zależności. Spożywany w nadmiarze alkohol oddziałuje toksycznie na zarodek i płód. Nawet umiarkowane spożycie alkoholu ≤5 jednostek tygodniowo) może powodować zwiększenie ryzyka poronień sporadycznych. Ryzyko to nie zwiększa się natomiast w wyniku pracy przed monitorem komputerowym. Dane na temat skutków narażenia na gazy anestetyczne u kobiet pracujących na sali operacyjnej są sprzeczne. Opublikowane ostatnio wyniki badań retrospektywnych wskazują, że otyłość zwiększa ryzyko poronień sporadycznych i nawracających. Zespół antyfosfolipidowy Zespół antyfosfolipidowy (antipfospholipid syndrome – APS) jest nabytym zespołem autoimmunologicznym i stanowi najważniejszą wyleczalną przyczynę poronień nawracających. U kobiet, u których doszło do rozwoju tej choroby, przebieg ciąży jest zaburzony lub występuje zakrzepica naczyniowa pod wpływem przeciwciał antyfosfolipidowych – antykoagulantu toczniowego, przeciwciał antykardiolipinowych i przeciwciał działających przeciwko ß2-glikoproteinie I. Przeciwciała antyfosfolipidowe stwierdza się u 15% pacjentek, u których doszło do poronień nawracających. Częstość występowania tych przeciwciał u kobiet z prawidłowym wywiadem położniczym jest mniejsza od 2%. W tabeli poniżej przedstawiono kryteria rozpoznawania APS Tabela. Kryteria rozpoznawania APS Kryteria kliniczne Kryteria laboratoryjne 1. Zakrzepica naczyń: jeden epizod lub więcej epizodów zakrzepicy żylnej, tętniczej lub małych naczyń 2. Powikłania ciąży: a) jeden zgon lub więcej niewyjaśnionych zgonów morfologicznie prawidłowych płodów w 10. tygodniu ciąży lub później b) jeden poród lub więcej porodów przedwczesnych morfologicznie prawidłowych płodów przed 34. tygodniem ciąży z powodu: (1) rzucawki lub ciężkiego stanu przedrzucawkowego albo (2) udowodnionej niewydolności łożyska c) trzy poronienia lub więcej niewyjaśnionych poronień spontanicznych przed 10. tygodniem ciąży, po wykluczeniu przyczyn ze strony matki i ojca (badania chromosomalne, hormonalne) 1. Obecność antygenu toczniowego (LA) w surowicy, co najmniej w dwóch badaniach wykonanych w odstępie przynajmniej 12 tygodni 2. Obecność przeciwciał antykardiolipinowych (IgG i/lub IgM) w surowicy lub osoczu, w mianie średnim lub wysokim (tj. >40 GPL lub MPL) w co najmniej dwóch badaniach wykonanych w odstępie przynajmniej 12 tygodni 3. Obecność przeciwciał przeciwko ß2-glikoproteinie I (IgG i/lub IgM) w wysokich mianach w co najmniej dwóch badaniach wykonanych w odstępie przynajmniej 12 tygodni UWAGA: APS rozpoznaje się jedynie wówczas, gdy spełnione jest co najmniej jedno kryterium kliniczne i jedno kryterium laboratoryjne. Samo wykrycie obecności przeciwciał antyfosfolipidowych w jednym badaniu nie jest podstawą do rozpoznania choroby. Czynniki genetyczne Zaburzenia chromosomalne u zarodka Ryzyko wystąpienia anomalii chromosomowych u zarodka w kolejnej ciąży u par z nawracającymi poronieniami w wywiadzie wynosi od 30 do 57% i zwiększa się z wiekiem ciężarnej, przy czym wraz ze zwiększeniem liczby poronień zwiększa się również ryzyko utraty płodów o prawidłowej liczbie chromosomów. Zaburzenia chromosomalne u rodziców U około 2–5% par, u których wystąpiły poronienia nawracające, jeden z partnerów jest nosicielem zrównoważonej strukturalnej anomalii chromosomalnej , w tym translokacji wzajemnej (liczba chromosomów jest prawidłowa, ale w dwóch chromosomach doszło do wymiany odcinków) i robertsonowskiej (najczęściej występująca translokacja dotycząca chromosów 13-15 oraz 21 i 22, polegająca na połączeniu się jednego chromosomu z drugim lub jego częścią). Nosiciele translokacji zrównoważanych nie wykazują żadnych odchyleń fenotypowych, ale w ciąży istnieje zwiększone ryzyko poronienia, wystąpienia mnogich wad rozwojowych oraz zaburzony rozwój umysłowy. Czynniki anatomiczne Wady wrodzone macicy Ocena częstości występowania wad rozwojowych macicy i ich roli w nawykowych poronieniach jest trudna, ponieważ w dotychczas przeprowadzonych badaniach stosowano różne kryteria i techniki wykrywania tych wad. Sądzi się, że średnia częstość występowania wad macicy u kobiet, które poroniły co najmniej 2-krotnie, jest 3-krotnie większa niż u kobiet zdrowych, ale zakres wyników w obu tych grupach jest bardzo szeroki. Obserwowano dużą częstość utraty ciąż w przypadku występowania przegrody macicy, macicy dwurożnej oraz macicy łukowatej. Częstość występowania wad macicy jest większa u kobiet, u których doszło do poronienia w II trymestrze, niż u kobiet, u których poronienie odnotowano w I trymestrze ciąży. Obserwacje wykazują, że tylko połowa kobiet z nieleczonymi wadami macicy urodzi dziecko w terminie, ale sposoby najlepszego postępowania są nadal nieustalone, ponieważ nie ma wyników pochodzących z badań z randomizacją. Nie wiadomo również, jakie postępowanie jest najlepsze u kobiet ze stwierdzonymi innymi anomaliami macicy, takimi jak zrosty wewnątrzmaciczne (zespół Ashermana), mięśniaki macicy czy polipy wewnątrzmaciczne. Sądzi się, że w przypadku występowania znacznych zmian wskazana jest korekcja chirurgiczna, ale jest to uzgodniona opinia, a nie przesłanka oparta na wynikach badań z randomizacją, które w tych przypadkach są trudne do przeprowadzenia. Niewydolność szyjki macicy Wiadomo, że niewydolność szyjki macicy może być przyczyną poronień w II trymestrze ciąży. Nie określono jednak częstości występowania niewydolności szyjki macicy, nie ma również wystarczająco wiarygodnego testu, pozwa lającego na jej stwierdzenie u kobiet niebędących w ciąży. Rozpoznanie stawia się zwykle na podstawie objawów klinicznych, czyli wystąpienia poronienia w II trymestrze ciąży poprzedzonego samoistnym pęknięciem błon płodowych lub bezbolesnym rozwarciem szyjki macicy. Czynniki hormonalne i metaboliczne Zwiększone ryzyko poronienia występuje u kobiet z zaburzeniami hormonalnymi, takimi jak cukrzyca czy choroby tarczycy, ale tylko w przypadku niewłaściwego ich leczenia (lub braku leczenia). Stwierdzono również, że poronienie częściej występuje u kobiet z zespołem wielotorbielowatych jajników (polycystic ovary syndrome – PCOS), prawdopodobnie wskutek współistniejącej insulinooporności oraz nadmiernej produkcji insuliny, która prowadzi do hiperandrogenemii. Rola innych zaburzeń hormonalnych, takich jak hiperprolaktynemia czy niedostateczna produkcja progesteronu, w etiologii poronień nawykowych nie została jednoznacznie określona, z powodu trudności w ustaleniu rozpoznania (dotyczy to głównie niedoczynności ciałka żółtego). Stosowanie progesteronu w przypadku poronień sporadycznych nie jest uzasadnione, natomiast w przeglądzie Cochrane stwierdzono, że postępowanie takie u kobiet z 3 lub więcej poronieniami w wywiadzie skutecznie ogranicza ryzyko wystąpienia kolejnego poronienia. Czynniki immunologiczne Wyniki badań nad rolą niezgodności ludzkich antygenów leukocytarnych rodziców (HLA), matczynych przeciwciał leukocytotoksycznych, przeciwciał blokujących, komórek NK (naturalni zabójcy – natural killer), cytokin i innych czynników immunologicznych w etiologii poronień nawracających są sprzeczne i dlatego nie ma podstaw do rutynowego oznaczania tych parametrów oraz wdrażania leczenia immunomodulacyjnego (np. immunizacja krwinkami białymi partnera kobiet z poronieniami nawracającymi, leczenia za pomocą immunoglobuliny drogą dożylną). Czynniki zakaźne Wykazano, że u kobiet ze sporadycznymi poronieniami częściej stwierdza się w drogach rodnych obecność takich patogenów, jak Ureaplasma urealyticum, Mycoplasma hominis, chlamydia, Listeria monocytogenes, Toxoplasma gondii, wirus cytomegalii i opryszczki, ale nie ma dowodów, że te drobnoustroje powodują poronienia nawracające, nie ma więc wskazań do rutynowej diagnostyki mikrobiologicznej. Podobnie jest w przypadku bakteryjnej waginozy. Choć chorobę tę wymienia się niekiedy wśród czynników ryzyka poronienia w II trymestrze i porodu przedwczesnego, nie ma danych wskazujących na skuteczność antybiotykoterapii u kobiet, u których w poprzednich ciążach doszło do poronienia w II trymestrze ciąży. Wrodzone zaburzenia hemostazy Dziedziczna i nabyta trombofilia, w tym oporność na aktywowane białko C (najczęściej związana z obecnością mutacji Leiden czynnika V), niedobory białek C i S oraz antytrombiny III, hiperhomocysteinemia oraz mutacja genu protrombiny (PT 20210A), stanowią udokumentowane przyczyny systemowej zakrzepicy. Ponadto trombofilię wrodzoną wymienia się jako możliwą przyczynę poronień nawracających oraz powikłań w późnej ciąży, będących prawdopodobnie następstwem zakrzepicy w krążeniu maciczno-łożyskowym. Jednak siła związku pomiędzy wrodzoną trombofilią i nawracającymi poronieniami nie jest duża, nie ma też dowodów (pochodzących zwłaszcza z niedawno przeprowadzonych metaanaliz badań), że leczenie przeciwzakrzepowe poprawia wyniki położnicze. Dlatego na podstawie obecnego stanu wiedzy nie ma wskazań do rutynowego przeprowadzania badań w tym kierunku. Badania, których przeprowadzenie przed kolejną ciąża przynosi wiarygodne korzyści kobietom z nawracającymi poronieniami: U wszystkich kobiet z powtarzającymi się poronieniami w I trymestrze ciąży oraz u wszystkich kobiet z co najmniej jedną stratą ciąży w II trymestrze należy przed planowaną kolejną ciążą wykonać badanie przeciwciał antyfosfolipidowych (antykoagulant toczniowy i/lub przeciwciała antykardiolipinowe (patrz tabela – kryteria diagnostyczne). Badanie cytogenetyczne poronionych szczątków powinno się wykonać w trakcie 3. lub kolejnego poronienia. Stwierdzenie niezrównoważonej anomalii chromosomowej jest wskazaniem do wykonania badania kariotypu z krwi obwodowej u obojga rodziców. Ustalenie kariotypu zarodka/płodu umożliwia rokowanie odnośnie do kolejnej ciąży. Ryzyko poronienia w następstwie aneuploidii płodowej maleje wraz z liczbą utraconych ciąż i dlatego stwierdzenie nieprawidłowego kariotypu poronionego materiału wiąże się z korzystniejszym rokowaniem w kolejnej ciąży. Ograniczenie badania cytogenetycznego u rodziców tylko do wybranych przypadków wynika zarówno ze względów organizacyjnych, jak i ekonomicznych (w jednym z badań obejmujących ponad 20 000 par z nawracającymi poronieniami częstość występowania translokacji zrównoważonej określono na 1,9%, niezrównoważoną translokację stwierdzono zaś jedynie u 4 płodów). Trzeba dodać, że szansa urodzenia zdrowego dziecka jest duża i sięga 80–85%. U wszystkich kobiet z poronieniami nawracającymi w I trymestrze oraz u wszystkich kobiet z co najmniej jedną stratą ciąży w II trymestrze należy wykonać badanie ultrasonograficzne macicy w celu wykluczenia lub potwierdzenia istnienia wad strukturalnych. W przypadku podejrzenia wady rozwojowej macicy wskazane jest dalsze postępowania diagnostyczne (np. histerosalpingografia, histeroskopia, laparoskopia lub USG 3D). Rutynowe wykonywanie badań w kierunku trombofilii wrodzonej nie jest zalecane. Natomiast postępowanie takie może być uzasadnione u kobiet, u których w przeszłości doszło do epizodu zakrzepowego (np. w okresie okołooperacyjnym) lub mających krewnych pierwszego stopnia ze stwierdzoną (lub podejrzewaną) wrodzoną trombofilią. W uzasadnionych przypadkach można wykonać badania stężenia prolaktyny i hormonów tarczycy. Postępowanie u kobiet w ciąży z nawracającymi poronieniami Kobietom z rozpoznanym zespołem antyfosfolipidowym podaje się w ciąży profilaktycznie małe dawki kwasu acetylosalicylowego (acetylsalicylic acid – ASA) wraz z niefrakcjonowaną heparyną. Postępowanie takie zmniejsza o ponad 50% (w porównaniu z podaniem samego ASA) częstość występowania poronień. Podobną skuteczność zaobserwowano również w przypadku stosowania hepatyny drobnocząsteczkowej. Heparyna nie przechodzi przez łożysko do płodu i nie działa teratogennie, może jednak spowodować u kobiety ciężarnej krwawienia, reakcję nadwrażliwości oraz małopłytkowość. Istnieje również ryzyko, zwłaszcza w przypadku dłuższego stosowania, zmniejszenia gęstości mineralnej kości (bone mineral density – BMD, osteopenia, osteoporoza i jej powikłania), choć dowody na to są niejednoznaczne, gdyż w kilku badaniach wykazano, że utrata BMD jest podobna jak u kobiet nieleczonych w prawidłowej ciąży. Prawdopodobnie ryzyko powikłań jest mniejsze, gdy stosuje się heparynę drobnocząsteczkową. Mimo potwierdzonej skuteczności leczenia ciąża u kobiet z zespołem antyfosfolipidowym jest ciążą specjalnej troski, ponieważ obarczona jest zwiększonym ryzykiem poronienia, nadciśnienia ciążowego, ograniczenia wzrastania płodu i porodu przedwczesnego. Oznacza to, że kobiety te powinny być objętę szczególnie troskliwą opieką położniczą. Leczenie heparyną drobnocząsteczkową kobiet z potwierdzoną wrodzoną trombofilią (np. mutacją czynnika V Leiden) i utratami ciąż poprawia wyniki położnicze, ale dostępne dane są skąpe. Decyzja o wdrożeniu takiego leczenia powinna być podjęta przez doświadczony zespół lekarzy, najlepiej w specjalistycznym ośrodku referencyjnym. Progesteron, który warunkuje skuteczną implantację i utrzymanie ciąży, jest dobrym „teoretycznym“ kandydatem do profilaktycznego stosowania u kobiet z nawracającymi poronieniami. Wprawdzie istniejące dowody, ale o słabej wiarygodności, sugerują, że hormon ten zmniejsza ryzyko poronienia, ale towarzystwa naukowe nie rekomendują tego sposobu postępowania, oczekując na wyniki dużego wieloośrodkowego badania z randomizacją, PROMISE, w którym u kobiet z poronieniami nawracającymi o niewyjaśnionej przyczynie ocenia się wpływ progesteronu w postaci dopochowowej (pessaria) na przebieg ciąży. Leczenie spoczynkiem: to jedna z bardziej „popularnych“ interwencji w przypadku powikłań ciąży, w tym poronienia. Jednak nie ma wiarygodnych danych, by spoczynek w łóżku (w domu lub w szpitalu) zmniejszał ryzyko poronienia. Ponadto długi brak aktywności ruchowej jest czynnikiem sprzyjającym występieniu poważnych powikłań ciąży. Szew okrężny szyjki macicy był w przeszłości uważany za skuteczny sposób zapobieganiu poronieniu u kobiet z nawracającymi utratami ciąż. Jednak nie wykazano, by profilaktyczne założenie szwu okrężnego zmniejszało prawdopodobieństwo poronienia (i porodu przedwczesnego). Ponieważ z tą interwencją wiąże się ryzyko wystąpienia powikłań pooperacyjnych, decyzję o założeniu szwu należy poprzedzić wnikliwą analizą i podjąć ją wyłącznie u kobiet, u których takie postępowanie może przynieść korzyści, np. w przypadku podejrzenia (lub rozpoznania) niewydolności szyjkowej u kobiet, u których w przeszłości doszło do poronienia w II trymestrze ciąży ze skróconą szyjka macicy ocenianą w przezpochwowym USG. Nie wykazano skuteczności suplementacji witaminami przed ciążą i w czasie jej trwania u kobiet z poronieniami nawracającymi. Podobny wynik uzyskano w przypadku leczenia kortykosteroidami, gonadotropiną kosmówkową i immunoglobuliną. U kobiet z niewyjaśnioną przyczyną poronień (50% przypadków) stosowanie terapii empirycznej nie ma uzasadnienia. Należy jednak podkreślić, że odpowiedna opieka przyczynia do osiągnięcia sukcesu u 75–80% kobiet. Piśmiennictwo: syndrome. ACOG Practice Bulletin, 2011: 118. C., Stephenson Does obesity increase the risk of miscarriage in spontaneous conception: a systematic review. Semin. Reprod. Med., 2011; 29: 507–513. Palomaki Bienstock J. i wsp: Can factor V Leiden and prothrombin G20210A testing in women with recurrent pregnancy loss result in improved pregnancy outcomes?: Results from a targeted evidence-based review. Genet. Med., 2012; 14: 39–50. Jong Goddijn M., Middwidorp S.: Testing for inherited thrombophilia in recurrent miscarriage. Sem. Reprod. Med., 2011; 29: 540–545. pregnancy and miscarriage: NICE clinical guideline 154, 2012 December. and treatment of recurrent pregnancy loss: a committee opinion. The Practice Committee of the American Society for Reproductive Medicine. Fertil. Steril., 2012; 98: 1103–1111. Ramsey Progestogen for preventing miscarriage. Cochrane Database Syst. Rev., 2008, 2. B., Burmester Dörner T.: Heparin or aspirin or both in the treatment of recurrent abortions in women with antiphospholipid antibody (syndrome). Curr. Opin. Rheumatol., 2011; 23: 299–304. K., Westphal Milki Lathi Etiology of recurrent pregnancy loss in women over the age of 35 years. Fertil. Steril., 2010; 94: 1473–1477. K., Dawood F., Farquharson R.: Recurrent miscarriage and thrombophilia: an update. Curr. Opin. Obstet. Gynecol., 2012; 24: 229–234. wytyczne profilaktyki i leczenia żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej – aktualizacja 2012. Medycyna Praktyczna – wydanie specjalne, 2012. La Coursiere Y., Scott Immunotherapy for recurrent miscarriage. Cochrane Database Syst. Rev., 2006; 2. Betancourt Clark P. i wsp: The association of factor V Leiden and prothrombin gene mutation and placenta-mediated pregnancy complications: a systematic review and meta-analysis of prospective cohort studies. PLoS Med. 2010 Jun 15; 7. G., Cuadrado Ruiz-Arruza I. i wsp: Evidence-based recommendations for the prevention and long-term management of thrombosis in antiphospholipid antibody-positive patients: Report of a Task Force at the 13th International Congress on Antiphospholipid Antibodies. Lupus, 2011; 20: 206–218. A., Middleton Ph., Pan N., Crowther Vitamin supplementation for preventing miscarriage. Cochrane Database Syst. Rev., 2011; 1. M., Ozaki Y., Katano K. i wsp: Uterine anomaly and recurrent pregnancy loss. Semin. Reprod. Med., 2011; 29: 514–21. clinical relevance of luteal phase deficiency: a committee opinion. The Practice Committee of the American Society for Reproductive Medicine. Fertil. Steril., 2012; 98: 1112–1117. investigation and treatment of couples with recurrent first-trimester and second-trimester miscarriage. Royal College of Obstetricians and Gynaecologists Green-top Guideline No. 17, April 2011. 19. Visser J., Ulander Helmerhorst i wsp.: Thromboprophylaxis for recurrent miscarriage in women with or without thrombophilia. HABENOX: a randomised multicentre trial. Thromb. Haemost., 2011; 105: 295–301.

ryzyko poronienia w 16 tygodniu ciazy